İstanbul’da topraksız tarım yaygınlaşıyor

İstanbul’da Topraksız Tarım ve Modern Örtü Altı Üretim Uygulamaları Hızla Yaygınlaşıyor

İstanbul’da topraksız tarım ve modern örtü altı üretim uygulamaları, 2010’lu yıllardan itibaren artan bir trend göstermekte. Özellikle hidroponik sistemler, modern sera yatırımları ve kontrollü üretim tekniklerinde son 15 yılda önemli ilerlemeler kaydedildi. Topraksız tarım işletme sayısı 2020 yılından itibaren hızla artarak İstanbul genelinde 29’a yükseldi. Çatalca, Pendik, Beykoz, Büyükçekmece, Sarıyer, Çekmeköy, Silivri, Ataşehir ve Kağıthane ilçelerinde faaliyet gösteren bu işletmeler, Kapalı Ortamda Bitkisel Üretim Kayıt Sistemi’ne (KOBÜKS) kayıtlı olarak yıllık 950 bin 712 kilogram domates, biber, çilek, mantar gibi ürünler ile 5 milyon 897 bin 25 adet marul, kıvırcık, maydanoz, roka gibi yeşil yapraklı ürünler elde ediyor.

Özellikle özel sektör ve kamu kurumlarının AR-GE çalışmalarıyla desteklenen bu alandaki ilgi giderek artarken, yapraklı sebzeler, aromatik bitkiler ve yüksek katma değerli ürünlerde topraksız tarım uygulamaları yaygınlaşıyor. Kent içinde veya kente yakın noktalarda yapılan bu üretim modeli, İstanbul’un artan gıda ihtiyacını karşılama konusunda alternatif bir yöntem olarak öne çıkıyor.

Topraksız tarımın yaygınlaşmasının arkasında iklim değişikliği, kuraklık, kentleşme ve teknolojik gelişmeler gibi pek çok faktör bulunuyor. İklim değişikliğine bağlı olarak artan sıcaklık, düzensiz yağışlar, uzayan kurak dönemler ve aşırı hava olayları tarımsal üretimi daha riskli hale getiriyor. Üreticiler, bu riskleri azaltmak için kontrollü üretim sistemlerine yöneliyor. Özellikle son yıllarda artan kuraklık, su kaynaklarının korunmasını zorunlu kılıyor ve topraksız tarım sistemlerinde suyun kontrollü ve geri dönüşümlü kullanılması, geleneksel üretime göre daha yüksek verimlilik sağlıyor.

İstanbul gibi büyük şehirlerde tarım arazilerinin azalması ve arazi maliyetlerinin yükselmesi, topraksız tarım sistemlerini daha cazip hale getiriyor. Üretimin tüketim merkezlerine yakın yapılabilmesi lojistik maliyetleri düşürürken ürün kayıplarını azaltıyor ve tüketiciye daha taze ürün ulaştırılmasını sağlıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, topraksız tarım ve kontrollü ortam üretim sistemlerine yönelik çeşitli destek programları ile yatırımcıları teşvik ediyor. Genç girişimciler ve kadın üreticiler, birçok destek programında öncelikli gruplar arasında yer alıyor ve kırsal kalkınma ile tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından önem taşıyor.

İstanbul’da 2022 yılında hizmete açılan İstanbul Kapalı Dikey Tarım Uygulama ve Araştırma Merkezi, Türkiye’deki öncü merkezlerden biri olarak dikkat çekiyor. Merkezde kullanılan dört katlı hidroponik üretim sistemi sayesinde marul, fesleğen gibi yapraklı sebzelerin yanı sıra çeşitli bitkiler yetiştiriliyor. Merkezde sağlanan tam otomasyon sistemi ile iklim koşullarından bağımsız olarak yılın 365 günü üretim gerçekleştiriliyor.

Topraksız tarımın en önemli avantajlarından biri su tasarrufu sağlaması ve yüksek verim elde edilmesidir. Bitkinin ihtiyaç duyduğu su, besin elementleri ve oksijen kontrollü bir şekilde verildiği için büyüme hızlı ve dengeli gerçekleşirken ürün kayıpları azalır ve kalite standardı yükselir. Ayrıca topraksız üretim sistemlerinde yılda 6 ila 12 hasat yapılabilmesi mümkündür ve bu da birim alandan elde edilen üretimi artırır.

İstanbul’un gelecekte sürdürülebilir gıda sistemlerinde topraksız tarım ve dikey tarım teknolojilerinin daha fazla yer alması beklenmektedir. Bu sistemler, kentin gıda arz güvenliğine katkı sağlarken sınırlı alanlarda yüksek verim elde edilmesine olanak tanır ve nakliye maliyetlerinin azalmasına ve karbon salımının düşürülmesine yardımcı olur.