ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile savaş sonrası ilk kez Kongre’de konuştu. İran’ın daha önce reddettiği konuları masaya yatırdığını açıkladı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile savaş sonrası ilk kez Kongre’de ifade verdi. Senato Dış İlişkiler Komitesi önünde yaptığı konuşmada, İran ile devam eden müzakerelere dair kritik bilgiler paylaştı. Rubio, İran’ın daha önce adını bile anmayı reddettiği konuları görüşmeyi kabul ettiğini açıkladı. Bu durum, Destansı Öfke Operasyonu’nun İran’ın askeri kapasitesini önemli ölçüde zayıflatmasının ardından gerçekleşti.
Rubio, Destansı Öfke Operasyonu’nun askeri hedeflere ulaşmada son derece başarılı olduğunu savundu. Operasyonun İran’ın savunma sanayii altyapısını ve füze ile İHA üretme kapasitesini ciddi şekilde azalttığını belirtti. Özellikle füze programının büyük ölçüde zayıflatıldığını, füze rampası sayısında ciddi bir düşüş yaşandığını ifade etti. Ancak İran’ın hâlen çok sayıda İHA’ya sahip olduğunu ekledi.
Bakan Rubio, İran donanmasının artık var olmadığını, birkaç sürat teknesinden ibaret kaldığını aktardı. Konvansiyonel kapasitesinin zayıflatılmasının ardından İran’ın ateşkese girdiğini ve ABD’nin de durmayı kabul ettiğini söyledi. Ancak anlaşmanın parçası olarak Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaları gerekirken bunu yapmadıklarını hatırlattı. Ablukanın, boğazın dünya için kapalıyken İran tarafından kullanılamaması prensibine dayandığını belirtti.
Rubio, İran ile görüşmelerin arabulucular aracılığıyla yürütüldüğünü ifade etti. İran’ın kendi içindeki parçalı yapısının, bir cevap almayı zorlaştırdığını dile getirdi. ABD’nin bir numaralı şartının Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması olduğunu vurguladı. Boğazın uluslararası sularında gemilerin ateş altında kalmadan ve geçiş ücreti ödemeden seyahat etmelerini talep ettiklerini belirtti.
Hürmüz Boğazı’nın açılması için İran’ın ticari gemilere artık ateş açmayacağını ve boğaza yerleştirdiği mayınları kaldıracağını ilan etmesi gerektiğini açıkladı. Demokrat Senatör Chris Murphy’nin sorularına yanıt verirken, boğazın kapanmasının tek nedeninin İran’ın ticari gemilere ateş açması ve uluslararası suları mayınlaması olduğunu söyledi. Bu eylemlerin hukuka aykırı olduğunu ve Umman dışında hiçbir ülke tarafından desteklenmediğini ekledi.
ABD Başkanı Trump’ın da nükleer program konusunda taahhütler talep ettiğini hatırlatan Rubio, İran’ın yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum konusunda müzakerelere bağlı kalması gerektiğini belirtti. Uranyum zenginleştirme faaliyetlerine ağır ve uzun vadeli sınırlamalar getirilmesi veya tamamen son verilmesi gerektiğini vurguladı. Bu konuların müzakerelerin ikinci aşamasının ön şartı olduğunu ifade etti.
Yaptırımların hafifletilmesi ihtimaline değinen Rubio, bunun İran’ın nükleer programına ilişkin faaliyetlerinden vazgeçmesine bağlı olduğunu söyledi. Hürmüz Boğazı’nın açılması karşılığında yaptırımların hafifletilmesi gibi bir durumun ise konuşulmadığını veya teklif edilmediğini açıkladı.
İran yönetiminin durumu ve yeni dini liderin aktifliği hakkında da bilgi veren Rubio, dini liderin hayatta olduğuna dair işaretler bulunduğunu belirtti. Mücteba Hamaney’in müzakerelerde giderek daha aktif rol aldığını, ancak tüm iletişimlerin yazılı ve arabulucular üzerinden yürütüldüğünü ifade etti.
Demokrat Senatör Cory Booker’ın ABD’nin İran konusunda çıkmaza girdiği ve “yalvardığı” eleştirisine Rubio, “Kimseye yalvarmıyoruz” diyerek tepki gösterdi. İran ekonomisinin günde yüz milyonlarca dolar kaybettiğini ve ülkedeki ekonomik göstergelerin altı ay önceki protesto döneminden çok daha kötü durumda olduğunu vurguladı.
